Hoe werkt een airco als verwarming?
Een split-unit airco heeft een reverse cycle (omkeercyclus). In de zomer onttrekt het apparaat warmte aan de binnenlucht en voert die via de buitenunit af. In de winter draait het systeem om: de buitenunit onttrekt warmte aan de buitenlucht en de binnenunit blaast die warme lucht de kamer in.
Dit werkt volgens het warmtepompprincipe. Zelfs als het buiten 0 graden is, bevat de lucht nog energie. Het koudemiddel in de airco verdampt bij zeer lage temperaturen (rond de min 30 tot min 40 graden) en neemt daarbij warmte op uit de buitenlucht. Die warmte wordt vervolgens via een compressor opgewaardeerd en binnenin de woning afgegeven.
Het grote voordeel: een airco verplaatst warmte in plaats van warmte te creeren. Een gasketel of elektrische kachel zet energie 1-op-1 om in warmte. Een warmtepomp levert voor elke 1 kWh elektriciteit die hij verbruikt 3 tot 5 kWh warmte. Dat maakt het fundamenteel efficienter.
Wat is COP en SCOP?
De efficientie van een airco als verwarmingsbron wordt uitgedrukt in twee maatstaven:
- COP (Coefficient of Performance): meet de efficientie op een specifiek meetpunt (meestal 7 graden buitentemperatuur). Een COP van 4 betekent: voor elke 1 kWh stroom krijg je 4 kWh warmte.
- SCOP (Seasonal Coefficient of Performance): meet de gemiddelde efficientie over een heel verwarmseizoen met wisselende temperaturen. Dit is de meest realistische maatstaf.
Een goede split-unit heeft een SCOP van 4,0 tot 5,1. Ter vergelijking: een elektrische kachel heeft een COP van 1,0 (altijd) en een HR-ketel heeft een rendement van circa 0,95 (95%).
| Verwarmingsbron | Efficientie | Kosten per kWh warmte* |
|---|---|---|
| Split-unit airco (SCOP 4,0) | COP 3 tot 5 | 0,08 tot 0,13 |
| HR-ketel (gas) | 95% rendement | 0,17 tot 0,19 |
| Elektrische kachel | COP 1,0 | 0,40 |
| Infraroodpaneel | COP 1,0 | 0,40 |
* Berekend met gasprijs 1,50/m3 (1 m3 gas = circa 8,8 kWh) en stroomprijs 0,40/kWh. Prijzen februari 2026.
Kostenberekening: airco vs gas (2026)
Laten we concreet rekenen voor een gemiddelde Nederlandse woonkamer (circa 35 m2) gedurende een verwarmseizoen van 1.500 draaiuren (oktober tot maart).
- Benodigd vermogen: circa 3,5 kW voor een goed geisoleerde woonkamer van 35 m2
- Gasprijs: 1,50 per m3 (1 m3 = 8,8 kWh thermisch, rendement ketel 95%)
- Stroomprijs: 0,40 per kWh
Met gasketel (HR): 3,5 kW × 1.500 uur = 5.250 kWh warmte. Bij 95% rendement: 5.526 kWh gas = 628 m3 gas. Kosten: 628 × 1,50 = 942,- per seizoen.
Met airco (SCOP 4,0): 5.250 kWh warmte ÷ 4,0 = 1.313 kWh stroom. Kosten: 1.313 × 0,40 = 525,- per seizoen.
Met airco (SCOP 5,0): 5.250 kWh warmte ÷ 5,0 = 1.050 kWh stroom. Kosten: 1.050 × 0,40 = 420,- per seizoen.
Besparing: 417,- tot 522,- per seizoen (44 tot 55%). Over 10 jaar: 4.170,- tot 5.220,-.
Wanneer loont verwarmen met een airco?
Verwarmen met een airco is het meest rendabel in de volgende situaties:
- Goed geisoleerde woning. Hoe beter de isolatie, hoe minder vermogen nodig en hoe efficienter de airco werkt. Bij een energielabel A of B is het verschil met gas het grootst.
- Milde tot gematigde winters. In Nederland schommelt de wintertemperatuur meestal tussen de min 5 en plus 10 graden. Dat is het ideale werkgebied voor een airco. De COP blijft hoog.
- Tussenseizoenen (herfst en lente). Bij 5 tot 15 graden buitentemperatuur draait een airco op zijn efficients. Veel huishoudens zetten de CV-ketel pas aan bij lagere temperaturen, terwijl de airco al voldoende warmte levert.
- Bijverwarming van een specifieke ruimte. Een kantoor aan huis, slaapkamer of tuinkamer die niet goed bereikt wordt door de CV. Een split-unit is hier ideaal als zonale verwarming.
- Hoge gasprijs. Hoe hoger de gasprijs ten opzichte van de stroomprijs, hoe sneller verwarmen met een airco zich terugverdient.
- Zonnepanelen. Wie overdag eigen stroom opwekt, verwarmt met een airco (bijna) gratis. Zeker met een thuisbatterij is dit een ideale combinatie.
Beperkingen en nadelen
Verwarmen met een airco is niet in alle situaties de beste keuze. Ken de beperkingen:
Temperatuurgrenzen
De efficientie daalt naarmate het buiten kouder wordt. Bij 7 graden haalt een goede split-unit een COP van 4 tot 5. Bij min 5 graden zakt dat naar COP 2 tot 3. Bij min 15 graden levert de airco merkbaar minder vermogen en daalt de COP naar 1,5 tot 2,0. Onder de min 15 graden schakelen sommige modellen zelfs uit.
Premium modellen (Daikin Perfera, Mitsubishi Hyper Heating, Samsung Wind-Free) werken tot min 20 of min 25 graden, maar de efficientie is dan aanzienlijk lager dan bij milde temperaturen.
Bij temperaturen rond het vriespunt kan ijs vormen op de buitenunit. De airco start dan automatisch een ontdooicyclus: hij draait tijdelijk in koelmodus om het ijs te smelten. Tijdens het ontdooien (5 tot 10 minuten) blaast de binnenunit geen warme lucht. Bij langdurige vorst kan dit frequent voorkomen. Zorg dat de buitenunit vrij staat en niet geblokkeerd wordt door sneeuw of bladeren.
Alleen luchtverwarming
Een airco verwarmt de lucht, niet de muren, vloer of objecten in de ruimte. Dat voelt anders dan radiatoren, die ook stralingswarmte afgeven. De warmte verdeling is minder gelijkmatig: het is warm bij de binnenunit en koeler verder weg. In een goed geisoleerde woning merk je dit minder, maar in een tochtig huis met slechte isolatie kan het onaangenaam zijn.
Geluid
In verwarmingsmodus draait de buitenunit harder dan in koelmodus, omdat hij meer lucht moet verplaatsen om warmte te onttrekken aan koude buitenlucht. De binnenunit is meestal fluisterstil (19 tot 22 dB op de laagste stand), maar de buitenunit kan 45 tot 55 dB produceren. In de winter, als ramen dicht zijn en de omgevingsgeluiden lager, kan dit opvallen. Houd rekening met de plaatsing ten opzichte van buren.
Niet geschikt als enige verwarming in heel de woning
Een enkele split-unit verwarmt doorgaans een ruimte van 20 tot 50 m2. Voor een heel huis heb je meerdere units nodig (multi-split) of een hybride opstelling. In de meeste gevallen is een airco het beste als aanvulling op de bestaande CV-ketel, niet als complete vervanging.
Hybride verwarmen: airco + CV-ketel
De slimste aanpak voor de meeste Nederlandse woningen is een hybride opstelling: de airco als primaire verwarming bij milde temperaturen (boven de 0 tot 5 graden) en de CV-ketel als backup bij strenge vorst.
- Boven 5 graden: airco verwarmt. COP 3,5 tot 5,0. Goedkoopste optie.
- 0 tot 5 graden: airco verwarmt, eventueel aangevuld met CV op lagere stand.
- Onder 0 graden: CV-ketel als primaire bron, airco als bijverwarming op kamerniveau.
- Onder min 10 graden: CV-ketel volledig, airco uit (efficientie te laag).
Met deze strategie gebruik je de airco voor het overgrote deel van het verwarmseizoen (in Nederland zijn er relatief weinig dagen onder de 0 graden) en bespaar je maximaal op gas.
Sommige slimme thermostaten (Tado, Nest) kunnen automatisch schakelen tussen warmtepomp en gasketel op basis van de buitentemperatuur en energieprijzen. Zo haal je altijd de goedkoopste warmte.
De beste airco's voor verwarmen (2026)
Niet elke airco verwarmt even goed. Let bij de keuze op deze specificaties:
- Hoge SCOP-waarde (minimaal 4,0, liefst 4,5+). Dit is de seizoensgebonden verwarm-efficientie.
- Laag werkgebied (tot minimaal min 15 graden). Check de specificaties op de productiepagina van de fabrikant.
- Invertertechnologie. Alle moderne split-units hebben dit, maar controleer het bij budgetmodellen.
- Voldoende verwarmcapaciteit. Het verwarmvermogen (in kW) kan afwijken van het koelvermogen. Check beide waarden.
| Model | SCOP | Min. werktemp. | Verwarmcapaciteit | Richtprijs |
|---|---|---|---|---|
| Daikin Perfera FTXM25R | 5,1 | -25°C | 3,6 kW | 1.100,- tot 1.400,- |
| Mitsubishi MSZ-LN25VG | 4,6 | -20°C | 3,2 kW | 1.200,- tot 1.500,- |
| Samsung Wind-Free Elite | 4,6 | -20°C | 3,5 kW | 1.000,- tot 1.300,- |
| Daikin Sensira FTXF25E | 3,8 | -15°C | 3,0 kW | 600,- tot 900,- |
| Mitsubishi MSZ-AP25VG | 4,0 | -15°C | 3,2 kW | 700,- tot 1.000,- |
Richtprijzen excl. installatie. Prijzen februari 2026, alleen apparaat.
Stroom van zonnepanelen: bijna gratis verwarmen
De combinatie van zonnepanelen en een airco als verwarming is bijzonder interessant. In de herfst en het voorjaar produceren zonnepanelen nog aanzienlijk wat stroom. Als je die stroom direct gebruikt om je airco te laten verwarmen, betaal je effectief niets voor de warmte.
Met een thuisbatterij kun je de zonnestroom van overdag opslaan en 's avonds gebruiken voor verwarming. De terugdraaiende salderingsregeling (die in 2027 verder wordt afgebouwd) maakt het sowieso slimmer om eigen stroom zelf te verbruiken in plaats van terug te leveren.
In de herfst en winter is de luchtvochtigheid in huis vaak te hoog (boven 60%). Een airco in verwarmingsmodus droogt de lucht automatisch licht. Dit verbetert het binnenklimaat en vermindert het risico op schimmel. Veel split-units hebben ook een aparte dry-modus voor gericht ontvochtigen.
Conclusie: voor wie is het slim?
Verwarmen met een airco is financieel aantrekkelijk voor iedereen met een goed geisoleerde woning, zonnepanelen of hoge gaskosten. De investering in een split-unit (700,- tot 1.500,- voor het apparaat plus 300,- tot 700,- installatie) verdien je bij gemiddeld gebruik binnen 2 tot 4 seizoenen terug. De hybride aanpak (airco + CV-ketel als backup) geeft je het beste van twee werelden: comfort, besparing en zekerheid.